Leczenie stawów skroniowo żuchwowych – fizjoterapia i rehabilitacja stomatologiczna

Dolegliwości bólowe stawów skroniowo-żuchwowych często są mylone z problemami stomatologicznymi. Może towarzyszyć im ból głowy, ucha czy szyi, stąd jeszcze łatwiej o pomyłkę. Podpowiadamy, jak wstępnie ocenić przyczynę dolegliwości takich jak przeskakiwanie szczęki czy ból żuchwy podczas jedzenia, a po rozpoznaniu skutecznie leczyć..

Rehabilitacja stawów skroniowo-żuchwowych – wskazania

Pacjenci zgłaszający się do specjalisty z problemami narządu żucia skarżą się na różnorodne dolegliwości. Dzieje się tak dlatego, ponieważ dysfunkcje stawów skroniowo–żuchwowych mogą dawać różne objawy. Częste spośród nich to ból szczęki w okolicy uszu podczas jedzenia lub szerokiego otwierania ust, wrażenie przeskakiwania szczęki lub odgłos trzeszczenia, czy też nadmierna lub ograniczona ruchomość w obrębie szczęki. Tym objawom może towarzyszyć ból głowy, ucha czy szyi.

  • Bóle i sztywność szczęki (np. ból stawu skroniowo-żuchwowego przy jedzeniu)
  • Przeskakiwanie szczęki
  • Odgłos trzaskania podczas szerszego otwierania lub zamykania ust
  • Zgrzytanie zębami
  • Zaciskanie szczęki
  • Nadmierna lub ograniczona ruchomość w obrębie szczęki
  • Nawracające bóle głowy
  • Ból szyi
  • Ból w okolicy ucha.

Czym jest i jakie funkcje pełni ten staw?

Staw skroniowo-żuchwowy łączy żuchwę z czaszką – wyrostkiem jarzmowym kości skroniowej. Pomiędzy punktami styku znajduje się krążek stawowy – pełni rolę amortyzatora, odpowiada za płynne ruchy w obrębie stawu. SSŻ otoczony jest przez mięśnie i liczne więzadła, które stabilizują staw oraz umożliwiają wykonywanie właściwych ruchów (a także ograniczają niewłaściwe). Staw skroniowo-żuchwowy to staw parzysty, o złożonej budowie, uczestniczący w szeregu funkcji, takich jak: 

  • Jedzenie, picie,
  • Mówienie
  • Mimika.

Ze względu na swoją budowę oraz ruchliwość, SSŻ jest podatny na różne dysfunkcje. Ponadto, staw skroniowo-żuchwowy jest mocno unerwiony i unaczyniony, w związku z czym wszelkie dysfunkcje w jego obrębie mogą skutkować dolegliwościami także sąsiadujących struktur.

Przyczyny dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego

Przyczyny problemów i bólu w stawie skroniowo-żuchwowym mogą być różnorodne:

  • Uraz 
  • Mikrourazy (powstające z czasem, w wyniku codziennych aktywności) 
  • Wady zgryzu
  • Braki w uzębieniu 
  • Bruksizm
  • Nieprawidłową postawa ciała 
  • Nadmierne napięcie mięśni
  • Nawyki takie jak obgryzanie paznokci, nadmierne żucie gumy.

Terapia manualna na problemy ze stawem skroniowo-żuchwowym 

Leczenie stawu skroniowo-żuchwowego powinno uwzględniać wszelkie czynniki, które powodują u pacjenta bolesne i utrudniające funkcjonowanie dolegliwości. W efekcie, najskuteczniejsze może okazać się leczenie multidyscyplinarne. Dla przykładu, ból stawu żuchwowego podczas jedzenia czy przeskakiwanie szczęki może wymagać nie tylko leczenia ortodontycznego lub stomatologicznego, ale także fizjoterapii stomatologicznej i terapii stresu. W leczeniu dysfunkcji stawu skroniowo-żuchowego istotne są zatem różne elementy, takie jak:

  • Terapia manualna – osteopata stomatologiczny lub fizjoterapeuta stomatologiczny to specjaliści, którzy zdiagnozują problem i przeprowadzą rehabilitację SSŻ. Fizjoterapia w tym wypadku może polegać także na dobraniu odpowiednich ćwiczeń korekcyjnych.
  • Wyeliminowanie szkodliwych nawyków
  • Redukcja stresu 
  • Ewentualne uzupełnienie braków w uzębieniu 
  • Niezbędne bywa leczenie ortodontyczne
  • Stomatolog może zalecić tzw. płytki relaksacyjne.

Rehabilitacja stomatologiczna w terapii stawów skroniowo-żuchwowych

Leczenie stawów skroniowo-żuchwowych należy poprzedzić odpowiednią diagnozą. Podczas badania w kontekście dolegliwości SSŻ, terapeuta spojrzy na pacjenta całościowo. Zapyta o przebyte urazy, choroby, o nawyki. Oceni postawę ciała – w tym głowy, szyi i kręgosłupa, a także pozycję SSŻ w relacji do struktur czaszki. Sprawdzi napięcie mięśniowe, ruchomość tkanek i stawów, ewentualne asymetrie. 

Osteopatia stomatologiczna i fizjoterapia stomatologiczna oferują techniki niwelujące nadmierne napięcia mięśniowo-powięziowe, poprawiające odżywienie i ruchomość w stawie. Rehabilitacja obejmuje terapię eliminująca napięcia w obrębie szyi, głowy i twarzy. Terapeuta stomatologiczny pracuje ze strukturami w obrębie jamy ustnej pacjenta. Poprawi funkcjonowanie szyjnego odcinka kręgosłupa – często powiązanego z bólem okolicy żuchwy. 

Polecamy artykuł, w którym Radosław Dukaczewski D.O., osteopata i założyciel Centrum Osteopatii Osteoklinika (Warszawa) przedstawia problematykę dolegliwości i leczenia stawu skroniowo-żuchwowego.

Rehabilitacja stawów skroniowo-żuchwowych w Centrum Osteopatii Osteoklinika w Warszawie:

Radosław Dukaczewski D.O. osteopatia